Ik had een vergadering over het werk van studenten en hoe oppervlakkig dat vaak wordt door de prompting met AI. Tja… zoals mijn collega Wiemer zou zeggen: “We leren ze ook niet hoe ze het moeten gebruiken!” Een vriend zei tegen me: “Jan, je kunt een auto gebruiken om naar je bestemming te rijden, maar je kunt er ook een menigte mee inrijden.” Die uitspraak schokte me, maar hij had gelijk: AI is een gereedschap, en jij zit achter het stuur.
Wat ik zie dat nodig is, is verbinding. Allereerst verbinding met jezelf: wat wil je weten? Waar ben je nieuwsgierig naar? Wat helpt je verder? Waar wil je naartoe? Als er geen ‘jij’ in zit, heeft het geen zin! Het begint bij jou, niet bij het bewijzen of aantonen dat je iets kan aan een ander. Dat is een nutteloze exercitie. Toch trainen we veel leerlingen en studenten jarenlang in precies dat; iets maken om anderen tevreden te stellen. En wat je zaait…
Vanuit die verbinding met jezelf ontdek je vanzelf dat je het niet alleen kunt. Je hebt anderen nodig, net als gereedschappen. Dat brengt vragen met zich mee: “Wat willen we?”, “Waarom willen we dat?”, “Waar zijn we goed in?”, en “Hoe versterken we elkaar?”. De huidige generatie jongeren wil precies dát: ze willen iets toevoegen met elkaar dat betekenisvol is en nut heeft voor de maatschappij.
De vraag is: geven we ze in het onderwijs de ruimte om die verbinding te maken, en helpen we hen daarbij? Helpen betekent ook ‘detoxen’ van oude, ingesleten patronen, zoals het idee dat het werk dat leerlingen of studenten opleveren vooral gericht is op de docent of leraar, en niet op henzelf. Uit ervaring weet ik hoe hardnekkig dat patroon is. Op het HBO zagen ze mij niet, want wat ze wilden zien stond allemaal al in de boeken.